Kort antwoord van Ted
Ik help u de cijfers te onderscheiden: PFAS-20, PFAS-4 en TFA meten niet hetzelfde. Raadpleeg recente resultaten voor uw leveringsgebied vóór u beslist.
Schematische illustratie van Ted; geen productfoto of installatiehandleiding.
PFAS in kraanwater in België: wat wordt er gemeten?
In België volgen waterleveranciers en gewestelijke overheden PFAS in kraanwater op. Deze familie omvat duizenden stoffen, waarvan veel zeer persistent zijn: vandaar de benaming « eeuwige vervuilers ». Concentraties verschillen naargelang de bron, de behandeling en de periode. De vermelding « PFAS aanwezig » zegt op zichzelf niets over de onderzochte stoffen of de blootstelling. Om een resultaat te begrijpen, moet u de parameter, de eenheid en de methode kennen. De gewestelijke cijfers hieronder zijn gedateerde vaststellingen, geen actuele analyse van elke kraan. Een gezondheidsbeoordeling is de taak van de bevoegde instanties en volgt niet uit reclame voor een filter.
Drie aandachtspunten: PFAS-20, PFAS-4 en PFAS-totaal
Een nanogram per liter (ng/L) is een miljardste gram per liter. De Europese richtlijn voorziet in 100 ng/L voor de som van 20 genoemde PFAS en 500 ng/L voor de parameter PFAS-totaal. De Europese nalevingsdatum is 12 januari 2026, niet noodzakelijk de eerste gewestelijke toepassingsdatum. Lidstaten kunnen één of beide parameters gebruiken. Controleer daarom de gewestelijke regels en de analysemethode. Deze parameters zijn niet uitwisselbaar: een conform resultaat voor één som bewijst niet dat de volledige familie afwezig is of dat een individueel risico nul is.
- PFAS-20: 100 ng/L voor een vaste lijst van 20 stoffen. TFA behoort niet tot die lijst.
- PFAS-4: PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS. Het advies van de Hoge Gezondheidsraad van maart 2024 beveelt 4 ng/L aan voor flessenwater en water voor de productie van levensmiddelen. Voor de openbare waterlevering in Wallonië is 4 ng/L een streefwaarde die leveranciers tegen 12 januari 2028 moeten proberen te bereiken. Dit is niet de wettelijke PFAS-20-grens.
- PFAS-totaal: 500 ng/L in de richtlijn. TFA behoort tot de PFAS-familie, maar een TFA-meting met dit getal vergelijken volstaat niet om het water wettelijk niet-conform te verklaren zonder de gewestelijke regels en de toegepaste parameter te onderzoeken.
Wallonië: het overzicht 2023–2025 onderscheidt norm en streefwaarde
Het gewestelijke rapport van maart 2026 bestrijkt 1 september 2023 tot en met 31 december 2025 en bundelt 3 160 PFAS-resultaten. De PFAS-20-grens van 100 ng/L trad op 20 februari 2025 in werking. Volgens dit overzicht werd sinds 23 januari 2024 geen overschrijding van die grens meer vastgesteld. Het rapport beschrijft een overschrijding in november 2023, gevolgd door corrigerende maatregelen. De volgorde van die ingrepen is belangrijk om de evolutie te begrijpen. Deze vaststelling gaat over de gepubliceerde campagne, niet over elk staal na de afsluiting ervan. Voor PFAS-4 toont het overzicht een daling van het aantal betrokken gebieden tussen 2023 en 2025. De laatste beschikbare resultaten in dit rapport liggen in 16 van de 641 leveringsgebieden nog op of boven de streefwaarde van 4 ng/L. Dit aantal laatste resultaten mag niet worden verward met historische overschrijdingen of een percentage woningen.
Brussel: lees resultaten per leveringsgebied en periode
VIVAQUA volgt PFAS op en publiceert analyses van het geleverde water. Informatie over één reservoir is geen gemiddelde voor alle Brusselse kranen: verschillende bronnen en leveringsgebieden spelen een rol. Voor TFA beschrijft de mededeling van de leverancier van 18 oktober 2024 naar aanleiding van het advies van de Waalse onafhankelijke wetenschappelijke raad een maandelijkse opvolging sinds januari 2021. In de periode die deze mededeling beschrijft, lagen de waarden meestal onder 1 500 ng/L. Slechts drie metingen lagen daarboven, met een maximum van 1 900 ng/L. Dit historische maximum is niet de huidige waarde voor uw adres. Raadpleeg voor PFAS-20 en PFAS-4 het recente rapport van uw leveringsgebied in plaats van een oude meting in één reservoir op het hele gewest toe te passen. Een privéput valt niet onder het rapport van de openbare waterlevering.
Vlaanderen: wat toont de VMM-campagne van 2021?
Het onderzoek van de Vlaamse Milieumaatschappij over 2021 is een historisch referentiepunt, geen overzicht van 2026. Geen enkele analyse in die campagne overschreed 100 ng/L voor PFAS-20. In alle 75 leveringsgebieden bleven de maximale concentraties zelfs onder 50 ng/L. Van de 836 analyses lagen er 111 (13,3 %) boven 4 ng/L voor de vier door EFSA geselecteerde PFAS. Daarnaast lag de gemiddelde concentratie in negen gebieden tussen 4 en 8 ng/L. Dit zijn gebiedsgemiddelden: ze kunnen niet worden omgezet in een percentage kranen of een aantal metingen boven 4 ng/L. Raadpleeg de huidige analyses van uw leverancier, bijvoorbeeld De Watergroep, Farys, Pidpa of water-link. De Watergroep vermeldt uit voorzorg een langetermijndoel onder 50 ng/L voor PFAS. Dit doel mag niet als een TFA-grens worden voorgesteld.
TFA: waarom een richtwaarde geen PFAS-20-norm is
TFA is een PFAS met een zeer korte keten en staat niet op de PFAS-20-lijst. TFA kan dus afzonderlijk onderzocht worden terwijl de som van 20 PFAS onder 100 ng/L blijft. In Wallonië stelt het advies van de onafhankelijke wetenschappelijke raad een richtwaarde van 2 200 ng/L voor TFA voor wanneer alleen TFA in het staal aanwezig is. Mengsels vragen een aangepaste interpretatie. De referentie in dit advies bedraagt 2 200 ng/L en is geen uniforme norm voor heel België. Ook 500 ng/L voor PFAS-totaal is niet automatisch een afzonderlijke TFA-grens. Bewaar voor de interpretatie de datum, de onderzochte stoffen, het resultaat en eventuele officiële instructies. Het derde Waalse TFA-rapport van juni 2026 maakt onderscheid tussen de campagnes. In juni–juli 2024 bedroeg het maximum 3 100 ng/L in gebied ZPHILIPVIL3; tijdens de gerichte controle van september–oktober 2024 werd 5 100 ng/L gemeten in ZWALCOURT8. In oktober–november 2025 lagen 13 resultaten boven 2 200 ng/L in de 36 gebieden die aanvankelijk voor extra opvolging waren geselecteerd. Deze gerichte groep vertegenwoordigt niet heel Wallonië. ZPHILIPVIL3 zat op 1 900 ng/L op 1 oktober 2025: het oude maximum mag niet aan deze nieuwe campagne worden toegeschreven. Het rapport verduidelijkt dat een overschrijding van de richtwaarde op zichzelf de drinkbaarheid niet in vraag stelt. Volg de instructies van overheid en leverancier.
Waterontharder, actieve kool en omgekeerde osmose: verschillende functies
Een huishoudelijke zoutwaterontharder vermindert de hardheid door vooral calcium en magnesium te verwijderen; hij is niet ontworpen om PFAS te verminderen. Voor drinkwater kunnen bepaalde actievekoolfilters en omgekeerde-osmosesystemen PFAS verminderen, als de prestaties van het exacte model gedocumenteerd zijn. Het woord osmoseapparaat garandeert op zichzelf geen vermindering van alle PFAS. TFA is zeer klein en mobiel en vraagt afzonderlijk bewijs: een resultaat voor PFOA of PFOS toont geen TFA-vermindering aan. Vergelijk de onderzochte stoffen, capaciteit, debiet en onderhoud. Filtratie vervangt nooit een officiële instructie bij een probleem met de waterlevering.
Een detectie is niet automatisch een gebruiksbeperking
Maak voor uw beslissing onderscheid tussen drie zaken: de gemeten concentratie in uw leveringsgebied, de wettelijke status van de parameter en de concrete aanbevelingen van de bevoegde overheid. Een reportage over industriële verontreiniging beschrijft niet noodzakelijk het water in uw woning. Omgekeerd betekent een gepubliceerd conform resultaat niet dat alle stoffen uit de PFAS-familie onderzocht zijn. Noteer de bemonsteringsdatum, de onderzochte stoffen en de gebruikte eenheid. Wordt een beperking aangekondigd, vraag dan voor welke toepassingen ze geldt. Drinken, koken en flesvoeding bereiden vallen niet noodzakelijk samen met alle andere huishoudelijke toepassingen.
Een evenredige beslissing kan ook betekenen dat u niet meteen koopt
Een huishoudelijke behandeling vraagt blijvend onderhoud en is meer dan een geruststellende aankoop. Vraag vóór een productvergelijking of de beschikbare resultaten werkelijk bij uw adres horen en of bijkomende monitoring gepland is. Wilt u zelf een verdere vermindering, bepaal dan eerst welke stoffen u wilt aanpakken en welk budget voor vervangfilters beschikbaar is. Een toestel moet bovendien praktisch onderhoudbaar zijn. Volg officiële instructies ook wanneer u al een filter bezit: die geeft geen vrijstelling van een gebruiksbeperking. Het doel is een aantoonbare, volgehouden vermindering, zonder nulblootstelling te beloven of algemene bezorgdheid als verkoopsdruk te gebruiken.
Blootstelling plaatsen zonder een persoonlijk risico te berekenen
Water is maar één blootstellingsroute: voeding en bepaalde leefomgevingen dragen eveneens bij aan de totale inname. Een concentratie in één waterstaal volstaat daarom niet om het risico voor een persoon te berekenen. Effecten die bij bepaalde PFAS onderzocht werden, mogen niet automatisch aan de volledige familie worden toegeschreven. Vraag bij zwangerschap, kinderen of een bijzondere medische situatie passend advies in plaats van een waterresultaat als diagnose te gebruiken. Bewaar het volledige rapport, zodat uw gesprekspartner de context, eenheden en onderzochte stoffen kan bekijken. Een losse afbeelding van een getal geeft daarvoor te weinig informatie.
Een duidelijke vraag aan de leverancier voorbereiden
Vraag welk leveringsgebied uw adres bedient, wanneer het laatste staal genomen werd en of de gebruikte waterbron veranderd is. Vermeld of uw vraag over de som van 20 PFAS, PFAS-4 of TFA gaat: die onderzoeken beantwoorden verschillende vragen. Vraag waar actuele instructies staan en hoe u bij een gebruiksbeperking verwittigd wordt. Bezit u al een filter, geef dan de referentie door zonder aan te nemen dat die het gemelde probleem oplost. Een schriftelijk antwoord bewaart ook de voorwaarden en helpt latere informatie vergelijken zonder uitsluitend op een herinnering aan een telefoongesprek te vertrouwen.